شرکت مایکروسافت سرمایه گذاری و برنامه مشخصی برای ارایه و توسعه راهــکار آموزش الکترونیک بر مبنای SharePoint 2007 دارد. این موضوع از چند سال قبل قابل پیش بینی بود. با تماشای فیلمی که در انتهای این مقاله ارایه خواهم داد شما با من هم عقیده خواهید شد.

من به عنوان کسی که کار حرفه ای خود را در سال 1379 با یک پروژه آموزش الکترونیک در شرکت مخابرات آغاز کردم و در سال 1381 همکاری نزدیکی با مرکز ارتباطات و اطلاعات پیشرفته دانشگاه صنعتی شریف و پروژه کلاس مجازی آن دانشگاه داشتم، که شاید در نوع خود اولین در کشور بود و متاسفانه با سرعت اولیه رشد نکرد، آگاه هستم که راهکار مایکروسافت برای آموزش الکترونیک مسلما بهترین نیست، ولی این راهکار جامع است و مسلما بیشترین سازگاری و یکپارچگی را با نرم افزارهای آشنای کاربران ویندوز و آفیس دارد.

جالب است که مایکروسافت با نام Open Source وارد این بازار شده است! SharePoint Learning Kit یک پروژه متن باز است که با حمایت مایکروسافت شروع شده و توسط افراد نزدیک این شرکت مدیریت می شود. بسته زبان فارسی برای این محصول نیز توسط راهـکار خـلاق تهیه شده و به صورت رایگان از سایت SLK قابل دریافت است. این محصول روی WSS 3.0 و SQL Server Express Edition که هر دو رایگان هستند قابل نصب است. ولی این ظاهر موضوع است، نگاه کنید مایکروسافت امکان فروش چندین محصول را در کنار این راهکار ایجاد می کند ! ؟

Windows Server, Exchange Server, Office 2007, SharePoint 2007, Live Communication Server 2007, Microsoft Student, Microsoft Math, Microsoft Class Server, Learning Essentials, OneNote 2007, Windows.

راهکار آموزش الکترونیک شامل چه قسمت هایی است و چگونه با شرپوینت و فناوری های مایکروسافت قابل پیاده سازی است ؟

یک سیستم جامع آموزش الکترونیک شامل اجزای زیر می باشد. وجود همه این اجزا الزامی نیست و بسته به نیاز موسسه یا دانشگاه قابل انتخاب است. برخی مراکز آموزشی صرفا یک کلاس مجازی یا ابزار ویدیو کنفرانس را کافی می دانند، برخی موسسات انتشار محتویات آموزشی از طریق وب یا ارسال سی دی های آموزشی را هدف قرار داده و برخی از موسسات آموزشی شبیه سازی کردن کلیه فرآیند های یک دانشگاه واقعی را نیاز آموزش مجازی خود می دانند.

• سیستم مدیریت آموزشی ( Learning Management System )

  این زیر سیستم یک نرم افزار وب است که فرآیندهای نیاز سنجی آموزشی، ثبت نام، زمانبندی کلاس ها، اطلاع رسانی در مورد تغییرات کلاس، بارگزاری و ارجاع محتویات آموزشی تا ارایه مدرک را شامل می شود. پروژه SLK ادعای مایکروسافت برای پاسخ به این نیاز است. این محصول کاملی نیست ولی یک ابزار بسیار مناسب با منابع کافی برای طراحی و پیاده سازی راهکار ایده آل است و این فراِیند توسط مایکروسافت در حال انجام است. SLK از SCORM 2004 تایید رسمی دریافت کرده است.

• سیستم مدیریت محتوای آموزشی ( Learning Content Management System )

  این زیر سیستم برای نگهداری محتویات آموزشی و مدیریت این محتویات می باشد. هنگامی که حجم محتویات زیاد باشد وجود LCMS لازم است. SLK در واقع یک LCMS است. محتویات آموزشی براساس استاندارد SCORM 2004 در مخازن اسناد در SharePoint بارگزاری و به فراگیران ارجاع می شوند.

• ابزار تولید محتویات آموزشی ( Authoring Tools )

  مایکروسافت Learning Essentials را به عنوان ابزار خود برای تولید محتویات آموزشی بر اساس استاندارد SCORM معرفی می کند. ولی این مجموعه در واقع قالب هایی برای مجموعه MS Office می باشد. حدس می زنم مایکروسافت ابزارهایی به این منظور دارد که هنوز برای عموم ارایه نکرده است. 5 سال پیش ابزاری بود به نام Microsoft LRN Toolkit 3.0 که اکنون از صفحه اینترنت به کلی محو شده است! به هرحال ابزارهای زیاد و بسیار متنوع برای تولید محتویات آموزشی وجود دارند. آنچه مهم است پشتیبانی واقعی این ابزارها از استاندارد SCORM می باشد، چرا که به نظر من محتویات آموزشی گرانبها تر از نرم افزارهای مدیریت آموزشی می باشند. موسسه شما ممکن است به هر دلیل تکنولوژی نرم افزار آموزشی خود را تعویض کند. محتویات آموزشی که با هزینه بسیار زیاد تولید می شوند باید با دیگر سیستم ها نیز سازگار باشد. شخصا بهترین ابزاری که برای تولید محتویات آموزشی تجربه کرده ام مجموعه نرم افزار های Macromedia می باشد. این فناوری به خصوص هنگام Streaming در پهنای باند کم بهتر از دیگر فناوری ها می باشد.

• ابزار ارزشیابی و امتحان ( Assessment Tools )

  بسیاری از راهکارهای آموزش الکترونیک این قسمت را ندارند. در واقع با همان ابزار تولید محتوای آموزشی، امتحانات نیز تولید می شوند یا در واقع امتحان قسمتی از درس محسوب می شود. ولی برای یک دانشگاه مجازی وجود زیر سیستم ارزشیابی با توجه به امنیت و حساسیت امتحان و نمره ضروری است.

• کلاس مجازی ( Virtual Classroom )

  ابزار رسمی مایکروسافت برای پخش زنده یک جلسه یا کلاس درس روی شبکه، Live Meeting است. این یکی از سرورهای مایکروسافت است که فروشی نیست! می توانید آن را اجرا کنید. مایکروسافت روی سرورهایی با پهنای باند مناسب که در قسمت های مختلف جهان نصب کرده است می تواند به شما برای یک جلسه، ماهیانه یا سالیانه سرویس دهد. اگر نخواهیم از این سرویس استفاده کنیم راه حل مناسب بعدی Windows Media Services است که یکی از اجزای Windows Server می باشد. این سرور در واقع وظیفه Video Streaming روی شبکه را به خوبی انجام میدهد. بنابراین می توان از آن برای پخش زنده کلاس درس همچنین ارایه فیلم های آموزشی به فراگیران استفاده نمود.

• ابزار ارتباط محاوره ای و زنده ( Real Time Video Conferencing, Chat, Messaging )

  اگر شما Net Meeting را به خاطر داشته باشین که بعدا تبدیل شد به Windows Messenger و هم اکنون یکی از Client های Office Communications Server 2007 است، با من هم عقیده هستید که مایکروسافت یکی از شرکت های پیشرو در ارایه سرویس Real Time Communication می باشد. این فناوری به همراه Exchange Server 2007, Speech Server و Outlook Voice Access مجموعه ای را تشکیل می دهد که مایکروسافت از آن به عنوان Unified Communications نام می برد. همه این سرور ها با SharePoint کاملا سازگار است، بنابراین راهکار ارتباط محاوره ای ایده آلی برای نیاز آموزشی شما وجود دارد.

• پرتال آموزشی برای تعاملات مدیریت، اساتید و دانشجویان ( Collaboration Portal )

  فرآیند آموزش در یک محیط تعاملی و ارتباط هرچه نزدیکتر دانشجویان با یکدیگر و با اساتید انجام می شود. پیشرفته ترین سیستم های آموزش الکترونیک از پرتال های آموزشی به عنوان LMS استفاده می کنند. uPortal و Moodle دو نمونه از این پرتال ها هستند. مطابق تحقیقات محیط آموزش الکترونیک یک سازمان اگر با محیط کاری روزانه کارکنان یکپارچه باشد، استفاده از آن سهل تر و سیستم نهایی کاراتر خواهد بود. بنابراین پیاده سازی سیستم مدیریت آموزشی در قالب پرتال سازمانی یک تصمیم کاملا منطقی است. در مقایسه با قیمت، فراگیر بودن، محدوده سرویس ها و کاربردهایی که برای سازمان وجود دارد (مطالعه بیشتر ... ) یکی از بهترین فناوری ها برای پیاده سازی پرتال سازمان SharePoint 2007 می باشد.

   

این فیلم نمایشی راهکار آموزش الکترونیک مایکروسافت برمبنای SharePoint 2003 و Class Server 4 را ارایه می کند. قطعا استفاده از SharePoint 2007 و SLK که تقریبا جایگزین Class Server محسوب می شود، نتیجه سودمند تری را به همراه خواهد داشت. بزرگترین مزیت استفاده از شرپوینت برای آموزش الکترونیک سهولت در پیاده سازی و یگپارچگی دیگر سیستم های ستادی مرتبط با فرایند آموزش می باشد.

لیستی از مشتریان مایکروسافت که از راهکار آموزش الکترونیک بر مبنای شرپوینت استفاده می کنند را از اینجا دریافت کنید.

Microsoft Learning Solution: Customer Evidences